SARUHANLI - Saruhanlı İlçe Gıda Tarım ve Orman ve Müdürlüğü, sebzelerde solgunluk hastalığı ve virüs hastalıklarının sebepleri ve çözüm yöntemlerine yönelik anlatıldı.
Saruhanlı’nın Halitpaşa, Heybeli, Büyükbelen mahallelerinde gerçekleşen bilgilendirme seminerine, İlçe Gıda Tarım ve Orman ve Müdürü Aytekin Yaralı, Ziraat Odası Başkanı Aydoğan Okur, Ziraat Mühendisleri Ali Tunçel, Sinan Özmen ve üreticiler katıldı
Görsel anlamda bilgisayar sunusu yapılarak gerçekleştirilen toplantıda, hastalık ve zararlıların yayılış yöntemleri, bunlara bağlı nedenler ve çözüm önerileri dinleyicilere aktarıldı. Toplantı sonunda da soru cevap şeklinde değerlendirmeler yapılarak toplantı tamamlanmış oldu.
2019 Üretim yılında Saruhanlı’da özellikle sebze üretilen alanlarda ve özellikle de domateste Lekeli Solgunluk Virüsü(TomatoSpotted Wild Virus) zararı üreticilerimizi etkilediğinden, toplantıda bu konuya daha geniş yer verildi. Bu hastalığın fide ve toprak kökenli olabileceği için bazı özellikle Thrips türleriyle taşındığı 2020’de yeni sebze üretimi alanlarında iyi mücadele edilmesi gerektiği vurgulandı Bazı yabancı otların da Yabani Marul ve Kuş otu gibi bitkilerin bu zararlıya konukçuluk ettiği bunlarla iyi mücadele edilmesi gerektiği vurgulandı. Hastalığa karşı dayanıklı tohum kullanımı, ekim nöbeti, thrips ve diğer sokucu emici böceklere karşı mücadele, yabancı otlarla mücadele, uygun pestisit kullanımı şeklinde entegre bir mücadeleyle hastalığın kontrolü yapılması gerektiği belirtildi.
Hastalık Tanımı
Domates lekeli solgunluk virüsü (Tomatospottedwilttospovirus-TSWV), Bunyaviridae familyasına bağlı Tospovirus grubuna dahil bir virüs olup, zarflı yapıdaki TSWV, 70-110 nm çapında küresel parti küllerden oluşmakta ve düz tek sarmal RNA genomu içermektedir. TSWV, Thripstabaci, T.setosus, T.palmi, Frankliniellaoccidentalis, F.fusca, F.intonsa, F.schultzei ve Scirtothripsdorsalis türleri ile etkin olarak taşınabil-mektedirler. Tripsler, yalnızca larva döneminde, yaprak epidermal hücrelerinde yüzeysel beslenerek virüsü bünyesine almaktadır. Bu durum, T.tabaci için en az 15 dakikalık bir beslenme sonucunda gerçekleşmekte ve beslenme süresi uzadıkça, virüs taşınması daha da etkili olmaktadır. Trips bünyesine alınan virüs, türe bağlı olarak 3-10 gün arası bir latent periyoda sahiptir. Trips virüsü aldıktan sonra, en çok 22-30 gün süresince hastalığı taşıyabilme özelliğindedir. Vektör, yaşamı boyunca virüsü yumurtalarına aktarmadan bünyesinde bulundurmaktadır.
Yaşayış
TSWV; bitki türü, çeşidi, yaşı, beslenme ve ekolojik şartlara bağlı olarak farklı belirtiler göstermektedir. Farklı bitkilerdeki belirtileri aşağıda verilmiştir. Domates: Yapraklar üzerinde önce kahverengi daha sonra bronz rengine dönüşen lekeler oluşmaktadır. Bazen bronzluk nekroza dönüşerek bitkiyi kurutabilir. Yapraklar aşağı ve içe doğru kıvrılır ve kırılgan bir yapı alır. Yaprak sapında, gövdede ve yeni gelişen sürgünlerde koyu kahverengi çizgiler gözlenir. Sürgün uçlarında geriye doğru ölüm, bitkide tek yönlü ya da homojen bodurlaşma ve genel solgunluk tipiktir. Meyveler üzerinde çok sayıda iç içe geçmiş, merkezi kabarık olan halkalar şeklinde lekeler görülmektedir. Çiçekler enfeksiyondan önce oluşmuş ise meyvelerde belirti görülmeyebilir. Enfeksiyondan sonra oluşmuş ise olgunlaşmamış, yeşil renkli meyvelerde şekil bozukluğu ve iç içe geçmiş yuvarlak lekeler görülür. Olgunlaşmış meyvelerde ise çok sayıda konsantrik ve etrafı sarı renkte olan daire şeklinde lekeler oluşur. Biber: Bitkinin tümünde genel bir bodurluk ve sararma, solgunlukla birlikte en tipik belirtisidir. Yapraklarda, klorotik çizgili lekeler ya da nekrotik noktalı mozaik şekiller dikkat çeker (Şekil 59a,b,c). Nekrotik çizgiler, uç sürgünlere kadar yayılacak şekilde tüm gövdede oluşur. Olgun meyvede konsantrik sarı halkalı noktalar veya nekrotik çizgiler gözlenir (Şekil 59d,e). Marul: Bitkinin tek tarafındaki yapraklardan klorotik kahverengi beneklenmelerle başlar ve renk değişimleri göbekteki yapraklara kadar yayılır. Bitkinin tek taraflı gelişme geriliği göstermesi ise, en karakteristik belirtisidir. Krizantem: Çeşide bağlı olarak belirtiler farklılık gösterir. Bununla birlikte tipik olarak gövdede siyah çizgiler ve solgunluk tipik belirtisidir. Bu virüsle bulaşık bitkilerde bazen %100*e ulaşabilen zararlar oluşabilmektedir. Çevre şartları ve konukçunun hastalandığı döneme ve hastalığın yaygınlığına bağlı olarak TSVVV ile bulaşık alanlarda ürün almak mümkün olmamaktadır. Ülkemizde de varlığı tütün (Balıkesir. Çanakkale, Manisa, Samsun ve Uşak), domates (Antalya, Bilecik, İzmir, Manisa ve Mersin) ve biberlerde (Antalya, İzmir, Mersin) varlığı saptanmıştır.
